Kalsit
Yeryüzünün en yaygın minerallerinden. Mermeri ve kireçtaşını oluşturan taş; bal sarısından maviye kadar onlarca renkte bulunur.
- Mineral grubu
- Karbonat
- Sertlik (Mohs)
- 3
- Renk
- Renksiz, beyaz, bal sarısı, turuncu, yeşil, mavi, pembe
Taşı tanı
- Mineral grubu
- Karbonat
- Kimyasal formül
- CaCO₃
- Sertlik (Mohs)
- 3
- Renk
- Renksiz, beyaz, bal sarısı, turuncu, yeşil, mavi, pembe
- Başlıca kaynaklar
- Meksika, Türkiye, İzlanda, Brezilya, ABD, Fas
Oluşumu
Kalsit, kalsiyum karbonatın en kararlı hâlidir ve yerkabuğundaki en yaygın minerallerden biridir. Kireçtaşı, tebeşir ve mermer büyük ölçüde kalsitten oluşur; damlataşı mağaralarındaki sarkıt ve dikitler de kalsitin sudan yavaşça çökelmesiyle büyür.
Mohs sertlik cetvelinde 3 numarayı tanımlayan mineraldir — yani cetvelin basamaklarından biri doğrudan kalsitle ölçülür. Bu da onu takıda kullanılan taşların yumuşak ucuna yerleştirir: bakır bir paranın kenarı bile yüzeyini çizebilir.
Saydam çeşidi İzlanda spatı olarak bilinir ve çift kırılma gösterir: üstüne konduğu yazıyı çift gösterir. Bu özellik 17. yüzyıldan itibaren ışığın doğasını anlamaya çalışan bilim insanları için önemli bir araç olmuştur.
Rengini saf hâlinde değil, yapısına giren eser elementlerden alır. Takıda en çok görülen bal rengi ve turuncu tonlar demir ve manganez içeriğinden gelir; 'bal kalsit' adı bu sıcak amber tonu için kullanılır.
Seyreltik asitle temas ettiğinde köpürür. Bu, jeologların kalsiti arazide tanımak için kullandığı klasik testtir — ama aynı zamanda takı olarak neden dikkat istediğinin de açıklamasıdır.
Tarihi ve kültürel yeri
Farklı kültürlerde berraklık ve tazelenme temalarıyla ilişkilendirilmiştir; rengine göre ayrı anlamlar yüklenmesi yaygındır.
Bal ve turuncu tonlarının halk anlatısında canlılık ve özgüvenle, yeşil tonlarının ise sakinlikle eşleştirildiği görülür.
Mısır'da alabaster adıyla bilinen ve kaplarda kullanılan taşın bir kısmı aslında kalsittir; ışığı geçiren yapısı nedeniyle tapınak kandillerinde tercih edilmiştir.
Bu sayfadaki geleneksel anlatılar kültürel ve tarihsel bilgi olarak aktarılmıştır. Doğal taşların herhangi bir hastalığı önlediğine, iyileştirdiğine veya tedavi ettiğine dair bilimsel bir kanıt yoktur; bu içerik tıbbi tavsiye değildir. Sağlıkla ilgili konularda hekiminize başvurun.
Bakımı
- Yumuşak bir taştır (Mohs 3) — çizilmeye çok açıktır, başka takılarla aynı gözde saklama.
- Aside karşı hassastır: parfüm, limon, sirke, ter ve temizlik ürünlerinden uzak tut.
- Ultrasonik temizleyici ve buhar kullanma; yüzeyini matlaştırır.
- Kuru ve yumuşak bezle sil, uzun süre suda bırakma.